De winkel maakt een dorp

Ik groeide op in een dorp dat vier keer zo groot is als Sauwerd. Daar waren vroeger best veel winkels. Ik herinner me een bakker, een slager en twee supermarkten: de VIVO en de 4=6. En er waren ook nog een fietsenhandelaar, een kledingwinkel, een speelgoedwinkel en een ‘sigarenmagazijn’. Niet alles is er meer. Maar er zijn nog wel winkels, waaronder een grote supermarkt. Mijn moeder woont er nog. En als zij mensen tegenkomt, dan is dat steevast daar. Winkels zorgen er niet alleen voor dat je kunt kopen wat je nodig hebt. Maar ze leveren je gratis een praatje. Wat nieuwtjes. Een gevoel van betrokkenheid. Winkels maken een dorp.


De achteruitgang van winkels is niet van vandaag of gisteren, maar is al ons hele leven aan de gang. Mijn opa was een van de drie (!) bakkers in Gieterveen, een dorpje dat ongeveer net zo groot is als Sauwerd! Er is nu niet één bakker meer. Veel kleine winkeltjes konden niet op tegen de supermarkt en sloten. Onze boodschappen werden goedkoper, maar daarvoor betalen we een prijs. In heel Nederland neemt het aantal winkels af. En de winkels die er nog zijn komen steeds meer op een kluitje en ze worden groter. In de afgelopen tien jaar is het aantal webwinkels vervijfvoudigd. En in Groningen brachten we het afgelopen voorjaar het ‘koopstromen-onderzoek’ naar buiten, waaruit blijkt dat er nog steeds te veel winkelaanbod is in onze provincie. 

De leefbaarheid van dorpen staat volop in de belangstelling. Uit onderzoek blijkt dat veel inwoners het niet erg vinden dat hun dorp vergrijst of langzaam minder inwoners telt, zolang er een dokter is en ze aan hun medicijnen kunnen komen. Zolang de bus er maar stopt. En vooral: zolang je zelf naar de buurtsuper kunt. Die laatste is het belangrijkste. Vertrek van de laatste winkel komt in een dorp het hardste aan.

Niet vanzelf

Het gaat dus niet vanzelf goed. En toen vorig jaar de winkel in Sauwerd sloot, was dat reden voor de inwoners om de handen ineen te slaan. Vrijwilligers gingen langs de deuren om intentieverklaringen op te halen. En om leden te werven voor een dorpscoöperatie, die de basis moest vormen voor een nieuwe dorpswinkel, in samenwerking met de Spar van Conny Gijzen uit Winsum. Een dorpswinkel die niet alleen Sauwerd bedient, maar ook Wetsinge en Adorp. En misschien nog wel verder.

Vroeger leken coöperaties ouderwets. Maar die tijd is voorbij. Het verschijnsel coöperatie maakt een enorme revival. Ze schieten als paddenstoelen uit de grond. Voor initiatieven in de zorg en om schone energie op te wekken. Energie die op daken of met molens bij de boer om de hoek wordt opgewekt. En die onderling wordt afgenomen.

De inwoners van Sauwerd hebben hard gewerkt aan de dorpswinkel. Eerst was er een tijdelijke winkel, nu een permanente. Ik geloof dat ik niemand tekort doe, als ik Dorpsbelangen noem als belangrijke aanjager. Maar ondanks de grote inspanningen, is het werk nog niet af. De spannendste tijd komt nog. Nu breekt het moment van de waarheid aan. Heeft de winkel niet alleen op papier, maar vooral in de praktijk, genoeg bestaansrecht? Komt de loop er in? Wordt, is en blijft iedereen klant? Een dorpswinkel, een soort supermarkt met een flink portie verse waar, moet het immers hebben van dagelijkse afname. Van omzet. Massa. Van concurrerende prijzen ook.

Veelbelovend

Ik vind de eerste voortekenen veelbelovend. Met bijna 400 huishoudens die lid zijn van de coöperatie maakt de dorpswinkel een goede start. Driekwart van het dorp is lid. En heel veel mensen uit de buurt. Er zijn voorbeelden die laten zien dat het ook echt kan. Ik ken een voorbeeld uit Italië, waar boeren ’s ochtends via hun coöperatie biologisch geteelde producten afleveren, die later op de dag vers worden verkocht. Groenten, zuivel, streekproducten. Ik begrijp dat Sauwerd die plannen ook heeft. En dat er nog meer ideeën zijn. Iets met energie of met sportvelden. Dat spreekt me geweldig aan. Als het ergens kan, is het hier.

In mijn nieuwjaarstoespraak noemde ik het enthousiasme van Sauwerd. De veerkracht van mensen die zelf zorgen dat het beter wordt. De positieve houding. De gemeenschapszin. De winkel is een uiting van die gemeenschapszin. Maar ze draagt er zelf ook aan bij. Het is een winkel met een boodschap. Een ontmoetingsplek. Om nieuwtjes uit te wisselen. Om ideeën op te doen. Om samen nieuwe plannen te maken. Het is een reden om de toekomst van Sauwerd met vertrouwen tegemoet te zien. Want vertrouwen begint vaak met zelfvertrouwen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *