De vrouw die op een steen wilde staan


Foto: De Eemsbode

Vroeger – dat wil zeggen: een paar eeuwen geleden – werd je in Appingedam niet zomaar burgemeester. Je werd publiekelijk ‘aangezworen’, zoals dat toen zo mooi heette. Hoogwaardigheidsbekleders in lange zwarte mantels trokken in een stoet naar het centrum van de stad. Daar moest de nieuwe burgemeester op de ‘burgemeesterssteen’, onder grote publieke belangstelling, plechtig de eed afleggen.

Dat was vroeger. En op een gegeven moment raakte die moeizame acrobatiek in onbruik. Tot de komst van Burgemeester Pot. Want met haar officiële aantreden, in maart 2009, werd de functie van de burgemeesterssteen weer hersteld. Zij was de eerste burgemeester sinds mensenheugenis die op het kerkplein, te midden van een grote groep belangstellenden, weer op de burgemeesterssteen werd ‘aangezworen’. Tegenwoordig zouden we zeggen: beëdigd. En toen ze in 2015 werd herbenoemd, gebeurde dat weer op de burgemeesterssteen.

Dat was heel passend. Want in meerdere opzichten is die steen symbolisch voor haar burgemeesterschap. In de woorden van Rika Pot zelf, bij haar installatie: ‘Ik wil mensen en stenen met elkaar verbinden’. Dat demonstreerde ze door op de steen te gaan staan: een steen die een speciale plaats heeft bij de inwoners van deze stad. Maar ze voegde ook de daad bij het woord. Profielschetsen voor burgemeesters bevatten steevast het woord ‘verbinden’. En als één woord Rika’s burgemeesterschap kenmerkt, dan is het wel ‘verbinden’.

Ik vind het jammer dat ze weggaat. Dat is natuurlijk ook egoisme. Omdat Rika voor mij al heel lang een vertrouwd gezicht is. Vriendelijk, fris en verstandig. We leerden elkaar kennen toen we allebei wethouder waren. En later toen ze burgemeester werd van Ten Boer. We deden in volksgezondheid en in afval. En ze deed toen met mij en met iedereen in ze omgeving wat ze ook in Appingedam als vanzelfsprekend doet: mensen voor zich innemen. Belangstelling tonen. Verstandige vragen stellen. En als het moet – meestal als je het niet verwacht – ook stevig positie innemen.

Ik vond het een feest om Rika een jaar geleden opnieuw in het Groninger bestuur tegen te komen. Een vertrouwd gezicht. We pakten zo de draad weer op. Ik leerde haar nu kennen als de vanzelfsprekende voorzitter van de Vereniging van Groninger Gemeenten. En als aardige en gezaghebbende burgemeester van Appingedam.

Ze was opnieuw vriendelijk en vastberaden toen ze me vertelde dat ze wilde stoppen. Verzet was zinloos. En ik wist meteen dat ik haar ga missen. En dat het geen sinecure zou zijn om een goede opvolger voor Rika te vinden. Ze verbindt namelijk niet alleen mensen met stenen, maar vooral ook van mensen met mensen. Binnen Appingedam en daarbuiten. Binnen Groningen en daarbuiten. Talloze voorbeelden zijn daarvan te noemen. Haar  voortrekkersrol in het Woon- en Leefbaarheidsplan Eemsdelta. De Kerkencarroussel en het Centrummanagement in Appingedam. De succesvolle Damster Burgertop die ze, organiseerde samen met de gemeenteraad. Steeds opnieuw hamerde ze op het belang van samenwerking. 

Het mooie bij Rika is dat ze niet alleen zégt dat samenwerken belangrijk is, maar dat ze het ook zelf dóet. Ze heeft visie en ambities, maar ze weet die ook om te zetten in daden en actie. Zo is Rika van onschatbare waarde geweest voor Appingedam en de Eemsdelta. En voor het openbaar bestuur dat juist vandaag behoefte heeft aan bestuurders die consequent gedrag voorleven. Bestuurders uit één stuk. 

Ze heeft gezorgd voor vooruitgang en perspectief. Dat is cruciaal, juist in tijden waarin krimp, aardbevingen en fusieperikelen voor onrust en bezorgdheid zorgen. Ze stond niet alleen op een steen. Dat was vooral symbolisch, omdat iedereen er omheen stond. En haar kon zien. Ze stond midden tussen de mensen. Haar mensen hier in Appingedam. Zo is ze burgemeester geweest: een echte ‘burgermoeder’ voor alle Damsters. Op een verhoging, maar toch laagdrempelig en aanspreekbaar. Vriendelijk en sociaal. En als een leeuw vechtend voor de belangen van heel Appingedam. Uiteindelijk stond in haar werk maar één belang voorop: dat van de inwoners van Appingedam.

Rika was voor de Damsters een rots in de branding. Een steen waarop ze konden bouwen. Onwrikbaar en vasthoudend.  Zeven dagen per week, 24 uur per dag. Een sterke bestuurder, waar heel Appingedam trots op is. En dan ook nog eens heel aardig. Nee, ik ben echt niet de enige die haar gaat missen. Tegelijkertijd gunnen we zo iemand allemaal de tijd en de ruimte om ook eens van andere dingen in het leven te genieten, samen met haar man Yke. En ondertussen durf ik zomaar te voorspellen dat we haar hier en daar nog wel gaan tegenkomen. Want het bloed kruipt toch waar het niet gaan kan…

Ik mocht Rika vandaag bedanken voor alles wat ze voor Appingedam en voor de provincie Groningen heeft betekend. Het waren ruim acht prachtige, vruchtbare jaren. En om in de beeldspraak te eindigen: ze was een steengoede burgemeester.