Een betere wereld in tien minuten

Foto: Goos de Boer

2 januari: we hebben de oliebollen en het skispringen in Garmisch-Partenkirchen nog maar net verwerkt. En de Statenzaal van de provincie vult zich al weer met allerlei Groningers. Ik heet ze welkom. Ik vind het gezellig, maar ook belangrijk om ze vandaag te ontmoeten. Als wij samen het glas heffen op het nieuwe jaar, geven we elkaar het vertrouwen dat we ook in 2017 samen werken voor Groningen.


1. ‘De elite’

Want vertrouwen hebben we hard nodig. 2017 begint zoals 2016 eindigt: met een rottig voorgevoel. Want als we in het afgelopen jaar iets zijn kwijtgeraakt, dan is het wel vertrouwen. Het vertrouwen in de politiek. En in de groep mensen die losjes worden aangeduid als de ‘elite’.

Ik heb verontrustend nieuws voor u. Want als er in Groningen zoiets bestaat als een elite, dan staat die vanmiddag wel zo ongeveer hier. Wij mogen ons dus de boosheid over ‘de elite’ aanrekenen. Waardoor komt die en wat kunnen we doen om het vertrouwen terug te winnen?

Dat vraagstuk is te groot voor een nieuwjaarstoespraak van een minuut of tien. Maar het begin van het antwoord is wel te geven. En het moet ook. Want wantrouwen is de bijl aan de wortel van de democratie. Herstel van vertrouwen hoort bij mijn goede voornemens. En waarschijnlijk ook bij de uwe. Dus: een betere wereld in tien minuten.

Bijna niemand gelooft écht dat vroeger alles beter was. Maar veel mensen zijn het vertrouwen kwijt dat de toekomst er goed uitziet, voor henzelf en van hun kinderen. Ze ervaren niet dat het werk van politici en bestuurders hen daarbij helpt. Integendeel.

Ze voelen zich in de steek gelaten. En ze herkennen zich in oneliners en valse tegenstellingen die hun vrees versterken. Dat leidt tot een heksenketel van wantrouwen, cynisme en polarisatie. Dat kan anders.

2. Groningers
Waar begint een betere wereld? Niemand is alleen maar slachtoffer. Iedereen in Groningen kan bijdragen aan herstel van vertrouwen. Door zelf in actie te komen. Door bondgenoten te zoeken om er samen de schouders onder te zetten. Wie oplet, ziet bijna elke week voorbeelden van Groningers die dat doen.

  • Een betere wereld begint bij vijftien studenten in de Oosterparkwijk die een kerstdiner organiseren voor eenzame buurtgenoten.
  • Hij begint bij de dorpsadviesraad in Noordbroek die zich hard maakt voor behoud van Gockingaheem. Omdat ze goede zorg willen voor de mensen in hun eigen omgeving.
  • Een betere wereld begint bij de dorpswinkel in Sauwerd, die weer draait weer dankzij de inzet van vrijwilligers van de dorpencoöperatie Reitdiep.
  • En bij de Vereniging Duurzaam Pekela die een coöperatie opricht om samen energie op te wekken met zonnepanelen.

Onze provincie barst van de betrokken bewoners. Ze doen dat omdat ze betrokken zijn. Omdat Groningen hen aan het hart gaat. Zij laten zich niet uit het veld slaan door pessimisme. Ze zorgen zélf dat het ánders gaat. Vertrouwen begint vaak met zelfvertrouwen. Ik heb er in de afgelopen maanden al veel mogen ontmoeten, en ik kijk er naar uit om er dit jaar nog meer te leren kennen.

3. Bestuurders

We boffen dus maar met zulke bewoners. Maar daarmee is niet alles gezegd. Want het zou wel heel makkelijk zijn om de bal alleen te leggen bij onze inwoners. Wij dragen een bijzondere verantwoordelijkheid. Die moeten we dus nemen. Hoe dan? Wat zijn uw en mijn goede voornemens voor 2017?

  • Goed luisteren? Ja. Dat is belangrijk. Het is van levensbelang dat mensen herkennen dat we werken maken van hun zorgen. Maar luisteren is iets anders dan napraten. Van ons wordt meer verwacht.
  • Betrouwbaar zijn? Dat moet zeker. En het is meer dan zeggen wat je denkt en doen wat je zegt. Het betekent vooral dat we niet door onjuiste verhalen of onwaarschijnlijke beloften bijdragen aan de teleurstelling van straks.
  • Dienstbaar zijn? Natuurlijk moeten we ruimte geven en geen initiatieven smoren uit macht der gewoonte. Dat vergt soms van ons dat we over onze schaduw heen springen.
  • Beter samenwerken? Dat lijkt me belangrijk. We zijn geen bestuurder geworden om elkaar in de weg te zitten. Noord Nederland is klein op de schaal van Nederland. En Groningen is nog kleiner. We hebben elkaar hard nodig.

Dus: luisteren, betrouwbaar en dienstbaar zijn en samen werken. Dat is belangrijk, maar daar is het niet klaar mee. We zijn niet gekozen om op de winkel te passen. Wij moeten kansen zien en ze benutten. Van ons mag worden verwacht dat we bouwen aan een beter Groningen. Dat we mensen in onze regio helpen aan werk en aan perspectief in hun leven. Dat we Groningers een toekomst bieden waarin je veilig, zonder schokken en scheuren, kunt wonen in een aantrekkelijk dorp met alle voorzieningen. Dat we die ingrijpende versterkingsoperatie weten te benutten als een kans voor de leefbaarheid in Groningen.  Dat de nationale energietransitie juist in de energieprovincie bij uitstek werkgelegenheid oplevert. Dat Den Haag eindelijk ontdekt dat Noord Nederland oplossingen kan bieden voor het nationale vraagstuk dat de verstopte randstad inmiddels is. En dat een volgend kabinet daarin ook echt wil investeren.

Aan het eind van het komende jaar moeten we kunnen zien dat we dit soort doelen dichterbij hebben gekregen. En daar hebben we elkaar voor nodig.

Tot slot

Wie elkaar een gelukkig nieuwjaar wenst, kijkt vooruit. Ik kijk uit naar een jaar waarin we het plezier beleven van succesvolle samenwerking. Omdat we weten voor wie we het doen.

Je kunt geen betere wereld maken als je je niet kunt voorstellen hoe die er uit ziet. Wat zijn uw goede voornemens? Wat moet dit jaar echt anders en beter? Het kan zo maar zijn dat degene die u daarvoor nodig hebt, vandaag ook hier is. Begin het jaar goed en deel uw ambities voor 2017.

Wij kunnen vandaag beginnen om stap voor stap wantrouwen om te zetten in vertrouwen. Een gelukkig nieuwjaar overkomt ons niet zomaar. Een gelukkig nieuwjaar maken we samen. Ik heb er zin in om daar met u aan te werken. Ik wens u daarbij, persoonlijk en in uw werk, ‘veul haail en zegen!