Een vertrouwensmachine. Kan dat?

Persoonlijk associeer ik ‘blockchain’ eerlijk gezegd nog steeds met jonge mannen met hoodies, die nachten met elkaar doorbrengen in ‘hackatons’. En met bitcoins. En met crimineel geld. Dus ik was verrast toen ik zag dat mijn eigen oude rechtenfaculteit een internationaal congres over ‘blockchain’ organiseerde.

We ontvingen ze in het provinciehuis. En ik sprak ze toe. Keurige meneren en mevrouwen die toe waren aan een borrel na een aantal inhoudelijke sessies over de vraag hoe blockchain de belofte kan inlossen om een ‘trust machine’ te worden.

Blockchain… een oneindig verspreid digitaal ‘grootboek’, dat iedereen kan raadplegen en waar iedereen regels aan kan toevoegen die dan weer voor iedereen zichtbaar zijn. Het zou transacties veilig en transparant maken. En fraude zou ondenkbaar zijn. Een vertrouwensmachine dus…

Sense and simplicity

Een vertrouwensmachine… Als dat toch eens zou kunnen. Vertrouwen creëren door de juiste techniek op de juiste manier toe te passen. En dat die techniek dan zo goed is, dat vertrouwen vanzelf spreekt. Het zou een enorme impuls voor de overheid zijn. En voor de banken… Of zouden ze allebei overbodig worden?

Ik geef toe: ik ben sceptisch. De beste manier om het vertrouwen van inwoners te krijgen, is denk ik om processen helder en eenvoudig in te richten. Dat je weet wat je aan de overheid hebt. Dat die levert. En dat we voor iedereen inzichtelijk en navolgbaar zijn.

Pas na een tijdje begon ik me te realiseren dat Philips met ‘sense and simplicity’ de kern van de zaak raakte.

Toen de ‘Nederlandse’ multinational Philips zijn slogan ‘let’s make things better’ inruilde voor ‘sense and simplicity’, vond ik dat verwarrend. Wat was er mis met dingen beter maken? Pas na een tijdje begon ik me te realiseren dat Philips met ‘sense and simplicity’ de kern van de zaak raakte. Je kunt steeds betere spullen maken, maar als ze zo ingewikkeld worden dat de meeste mensen ze niet meer kunnen bedienen, schiet je je doel voorbij.

Simpel is niet makkelijk

Dat is bij de overheid ook vaak het geval. Er zijn veel te veel voorbeelden van wetten die met de beste bedoelingen voor speciaal te bedienen groepen zijn verworden tot een compleet doolhof, waarin gewone mensen niet meer de weg weten. En dan is het weldadig, dapper en vaak praktisch onmogelijk om de complexe wet te vervangen door een eenvoudigere. Sense and simplicity, inderdaad.

Eenvoud is ook moeilijk, omdat er vaak geen simpele oplossingen bestaan voor complexe problemen.

Maar simpel is niet makkelijk. Eenvoud is het moeilijkste wat er is. En in onze complexe organisaties – publiek en privaat – slagen we er vaak niet in om dingen simpel te krijgen. Omdat we het anders gewend zijn. Omdat onze standaardprocessen complex zijn. Omdat onze bedrijfsprocessen anders zijn (bureaucratie is dat je burgers zich laat aanpassen aan de logica van het bureau. Of het ziekenhuis. Of de verzekeraar). Of omdat eenvoud strijdt met de waarden en de wetten.

Eenvoud is ook moeilijk, omdat er vaak geen simpele oplossingen bestaan voor complexe problemen. En wie weet is blockchain een belofte voor een betere toekomst, maar dan treedt onmiddellijk een universele wet in werking: er is geen oplossing zonder problemen. Problemen om te bespreken op een goed niveau in een mooie conferentie. In Groningen, dat spreekt voor zich.

Ecosysteem

Groningen, met zijn toonaangevende kennisinstellingen is al een paar jaar de snelst groeiende en succesvolle startupstad van Nederland, zo blijkt uit de Deloitte 50 ranking. En ook in absolute aantallen staan we net één plek onder de lijstaanvoerder Amsterdam, waarbij ik kan opmerken dat bij ons na vijf jaar de meeste startups nog bestaan.

Ze knikken beleefd als ik ze uitleg dat hier al vierhonderd jaar onafgebroken wordt vergaderd.

Ik leg de aanwezigen uit hoe dat komt. Het komt door open innovatie en samenwerking. Van ondernemers met elkaar, maar óók doordat wetenschap en onderwijs graag hun kennis delen.

Deskundigen spreken over ‘ecosysteem’. Door de nauwe en vaak nieuwe samenwerking tussen talent van de toekomst, jonge professionals, ondernemers en wetenschappers is Groningen op dit moment een fantastische plek voor innovatie.

Ik vertel dat de gasten in ons atrium. Tegen het decor van de middeleeuwse Statenzaal. Ze knikken beleefd als ik ze uitleg dat hier al vierhonderd jaar onafgebroken wordt vergaderd. Hier heeft zich van alles afgespeeld. Hier botsten de meningen. En zo vormden we de waarden die de basis vormen voor ons openbaar bestuur.

Brug naar de toekomst

De razendsnelle technologische vooruitgang laat het openbaar bestuur niet onberoerd. ‘Nou, blockchain is zeker niet de oplossing’, bromt een bekende hoogleraar. Maar ik vind het mooi dat de gevolgen van technologische ontwikkelingen hier op hoog niveau worden besproken. Dat we in Groningen zo vroeg mogelijk stil staan bij de effecten van techniek op het functioneren van de democratie, de rechtsstaat en de onderliggende waarden.

Deze twee dagen vormen de brug tussen verleden en toekomst. En nergens wordt dat beter zichtbaar dan bij de middeleeuwse buitenmuur van onze Statenzaal.

Eén gedachte over “Een vertrouwensmachine. Kan dat?”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *