Moi Johan!

Ruim een jaar geleden zaten we met onze kinderen te eten in een Gronings restaurantje. Het was gezellig en de chef kwam even praten aan onze tafel. Ja, mij zag hij niet zo vaak, maar ze hadden vaak die ándere commissaris van de Koning te gast. ‘Max van den Berg?’ probeerde ik, want ik dacht dat hij mijn voorganger bedoelde. Nee, die was het niet. Het was die andere…

Johan Remkes besluit zijn afscheidssymposium: ‘Ik heb gezegd!’

Hij moest zich vergissen. Er is toch maar één commissaris van de Koning in Groningen? Maar later drong tot mij door dat ik er naast zat. Er is nóg een commissaris van de Koning in Groningen. Zijn naam is Johan Remkes. Natuurlijk. Hij heeft een huis in Haarlem. Maar hij woont in Groningen. Op loopafstand van het restaurant.

Grote Groninger

Je krijgt een man wel uit Groningen. Maar Groningen nooit uit de man. Voor Remkes geldt dat zeker. Hij heeft een indrukwekkende staat van dienst. Negen jaar commissaris in Noord-Holland. En daarvoor Kamerlid, Staatssecretaris, Minister en Vicepremier. Maar praat twee minuten met Johan en je weet het: deze man is tweehonderd procent Gronings. Hij is – ik moet het toegeven – de meest Groningse van alle commissarissen, inclusief mijzelf. Zijn tongval. Zijn houding, wars van modieus gekakel. Zeggen wat je denkt. Een man een man, een woord een woord. En zelfs zijn anekdotes: ze ruiken naar het noorden. En naar zware shag natuurlijk.

En met kraakheldere, uit graniet gehouwen opvattingen.

Dat is geen toeval. Johan was al een grote Groninger voordat hij aan de slag ging in Den Haag. De oud-JOVD-voorzitter combineerde het lidmaatschap van de Groninger gemeenteraad met dat van Provinciale Staten. Pas toen hij gedeputeerde was (en dat elf jaar lang bleef), beëindigde hij zijn raadslidmaatschap. Johan was een báás. Boomlang. Een kop groter dan alle anderen. En met kraakheldere, uit graniet gehouwen opvattingen. Bedreven in het politieke spel en met een manier van doen die tegenspraak zinloos maakte.

Ten principale oneens

In 1994 – hij was toen al lid van de Tweede Kamer – werd Remkes ineens lijsttrekker van de tot dan toe kwakkelende VVD-fractie in de gemeenteraad. Wat had ik de smoor in, als gemeenteraadslid voor het concurrerende CDA. Alsof het vanzelf sprak kreeg Johan een bewonderend interview in de huis-aan-huis verspreide Groninger Gezinsbode. De maandag voor de verkiezingen. ‘Alles uit de kast tegen de criminaliteit’, betoogde de VVD-leider op de voorpagina. En voor wie nog twijfelde, stond elders in de krant een artikeltje over ons: ‘Bloedgroepenstrijd verscheurt CDA’. De VVD won. Dat sprak vanzelf.

Er waren in de afgelopen jaren weinig modieuze vernieuwingsvoorstellen die op zijn genade konden rekenen.

Pas later leerde ik hem kennen. En waarderen. Als een krachtige bestuurder, die weinig ziet in politiek gedoe. En als iemand die geniet van een goed gesprek over het openbaar bestuur. In het bijzonder dat in Groningen. Als een betrokken collega die altijd bereid is om met je te sparren over moeilijke problemen. In het bijzonder die in Groningen.

In de kring van commissarissen weet Johan meteen de essentie van een kwestie te pakken. Goedlachs, maar bij voorkeur heel helder. En hij lijkt nooit te twijfelen. Hij heeft meestal niet gewoon een paar bezwaren tegen een voorstel: Johan is het er ‘ten principale’ mee oneens. Of tenminste ‘fundamenteel’. Er waren in de afgelopen jaren weinig modieuze vernieuwingsvoorstellen die op zijn genade konden rekenen. En er zijn veel ideeën die hij in de loop van zijn lange loopbaan al heeft gewogen en te licht bevonden.

Terug naar Groningen

Hij presenteerde vorige week het rapport van een door hem geleide staatscommissie parlementair stelsel. En voor wie de commissievoorzitter meent te kennen, bevat dat rapport toch een paar verrassingen. Want ik had mijn Noord-Hollandse collega niet spontaan geassocieerd met voorstellen voor een bindend referendum of een gekozen formateur. Het is een prachtig en lezenswaardig rapport geworden. Een beetje het afscheidscadeautje van Johan aan Nederland.

En om hem in Haarlem vast welkom terug te heten in de stad en provincie waar hij al die tijd het meest op zijn plek is.

Vandaag neemt Johan Remkes dus afscheid. Met een symposium over integriteit en kwaliteit van het openbaar bestuur. Vanzelfsprekend wordt het geopend door de minister-president.

Ik ga bij hem langs. Om hem te bedanken voor zijn inzet in de afgelopen jaren. En om hem in Haarlem vast welkom terug te heten in de stad en provincie waar hij al die tijd het meest op zijn plek is. Omdat hij er weg komt. Moi Johan!

2 gedachten over “Moi Johan!”

  1. Prachtige column van iemand die johan remkes goed kent. Vele uren met hem in de eerste klas naar het noorden gezeten. Prachtige man heldere politicus ras groninger!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *