Democratie is mensenwerk. En verkiezingen zijn ook nooit foutloos. Maar we maken ze met vereende krachten wél betrouwbaar. En die betrouwbaarheid wordt gemaakt door duizenden vrijwilligers, ambtenaren en tellers op elke verkiezingsdag in Nederland. Verkiezingen in ons land zijn goed georganiseerd en hartstikke transparant. Voor wie de moeite neemt om te komen kijken. En dat doen heel veel mensen. 

• Factcheck: Trump ziet ‘corrupte verkiezingen’, maar zijn claims kloppen niet, op ad.nl
• Tellen van de stemmen, op kiesraad.nl
• Stemmen tellen in Martiniplaza: 'Je komt hele grappige dingen tegen', op rtvnoord.nl

Op je knieën

Nederlanders konden op bijna tienduizend plaatsen stemmen. Tienduizenden vrijwilligers runnen de stembureaus en dat doen ze heel zorgvuldig. En bij het tellen van stemmen is iedereen welkom. Vele handen maken licht werk. Meehelpen. Op je knieën op de vloer. Op tafels. Eindeloos hertellen om een verschil van één of twee biljetten uit te zoeken. En na de eerste telling op het stembureau (met proces-verbaal) volgt vaak de preciezere telling voor de voorkeurstemmen op een andere locatie. Met andere mensen.

Voor één Kamerzetel waren de vorige keer ongeveer 70.000 stemmen nodig. (Rekenvoorbeeld: zie hieronder). Stembureaus met rare uitkomsten, vallen meteen op. Het valt waarachtig niet mee om in ons land zoveel te frauderen dat je één Kamerzetel verschil kunt maken. Laat staan de hele uitslag kunt manipuleren. Succesvolle fraude? Een opzienbarende logistieke monsterklus. Een mission impossible. En een publieke vermakelijkheid. 

Centraal stemmen tellen in Martiniplaza (Foto: RTV Noord)

De betrouwbaarheid

Is het dan foutloos? Natuurlijk niet. Bij hertellingen komen vaak piepkleine verschillen boven water. Kleine fouten bestaan en ze worden gecorrigeerd. Tellen is openbaar. Processen-verbaal zijn openbaar, hertellingen zijn mogelijk en de Kiesraad controleert en verantwoordt. In 2023 concludeerde de Kiesraad expliciet dat er geen onregelmatigheden waren die de betrouwbaarheid van de uitslag aantasten. Dat is saai nieuws, en saai is zoals wel vaker een zegen.

Wie desondanks ongefundeerd wantrouwen zaait over het tellen van de stemmen, zet iets kostbaars op het spel. Vertrouwen in de verkiezingen zelf. En daar is geen reden voor. Voor een gestolen zetel moeten tienduizenden stemmen ergens in stilte zijn verdampt, ondanks open tellingen, controlerende ogen en stapels papieren sporen. Dat is geen gezonde twijfel meer. Zoiets is in Nederland, met het huidige verkiezingsproces, pure fictie. 

Centraal stemmen tellen in Martiniplaza (Foto: RTV Noord)

• Wilders deelt berichten over gesjoemel stemmen tellen, hoe betrouwbaar is het tellen?, op hartvannederland.nl

Talloze vrijwilligers

Dat hebben we te danken aan de helden van de democratie. Niet de grote woorden, maar de kleine daden: de leden van de stembureaus die de hele dag toezicht houden. De voorzitter die om 21:00 de bus verzegelt. De teller die de resultaten een tweede keer naloopt. De burgers die blijven zitten tot ook het laatste stapeltje klopt. Eerst in de stembureaus, later nog een keer bij de centrale tellingen, door andere mensen.

Het zijn deze talloze vrijwilligers die de democratie een handje helpen. Mensen met totaal verschillende achtergronden. De medewerkers van het zwembad. Toevallige geïnteresseerden. Ambtenaren en studenten van Noorderpoort. Het zijn mensen die elkaar vaak van tevoren niet kenden. Ze staken samen de handen uit de mouwen. Eén voor één legden ze de stembiljetten op stapels. De afzonderlijke lijsten. De lijsttrekkers en de voorkeurstemmen. De stembiljetten, zo groot als tafellakens, soort bij soort, ver uit elkaar. Ze telden de stapels. Controleerden elkaar. En alles moest kloppen met de totale hoeveelheid uitgebrachte stemmen.

Verkiezingen in Nederland. Zo fijnmazig. En met zoveel mensen. De inzet van tienduizenden mensen die meehelpen, maakt succesvol frauderen tot een bespottelijke gedachte. Wie twijfel zaait over de eerlijkheid van het verkiezingsproces of over de Kiesraad, doet aan pure stemmingmakerij. 

Foto: RTV Midden-Groningen

Rekenvoorbeeld: 

Bij de vorige Kamerverkiezingen, in 2023, werden 10.432.726 geldige stemmen uitgebracht. Het aantal stemmen dat je nodig hebt voor een zetel (de 'kiesdeler'), was dus 10.432.726 gedeeld door 150 is 69.552. Er waren in dat jaar 9.829 stembureaus. (Bron voor al deze cijfers: Kiesraad) 

Gemiddeld kwamen er dus iets meer dan duizend stemmen per stembureau binnen. Eén zetel vergt dus alle stemmen van bijna zeventig stembureaus! 

• Kiesraad stelt uitslag Tweede Kamerverkiezing 22 november 2023 vast, op kiesraad.nl